پژوهشکده توسعه فناوری پالایش پژوهشگاه صنعت نفت از سه گروه تحقیقاتی با عناوین گروه فناوری جداسازی و تصفیه، گروه فناوری تبدیل و بهینه سازی، گروه مشخص سازی نفت خام و فرآورده ها و واحد طراحی و مهندسی فرآیندهای پالایش تشکیل شده است.از جمله دستاوردها این پژوهشکده، واگذاری دانش فنی چند محصول ویژه قیری، تولید امولسیون های قیری در پالایشگاه، فرموله کردن و تولید بیش از 50 نوع ماده و حلال خاص برای صنایع مختلف، تدوین چندین روش تجزیه ای و حل مشکل بسیاری از صنایع در زمینه تجزیه، پالایش و تولید و فرآورده های نفتی و قیرها و همچنین ارئه دانش فنی فرآیندهای گوگردزدایی و مرکاپتان زدایی از برش های نفتی و معیانات و نفت خام می باشد.
به گزارش پایگاه اطلاع رسانی نفت و انرژی ایران(www.pananews.ir)منصور بزمی رییس پژوهشکده توسعه فناوری پالایش پژوهشگاه صنعت نفت در خصوص پالایش نفت در کشور گفت:ترکیبات گوگرد دار یکی از مهمترین آلاینده های مواد نفتی و حذف آن یکی از اهداف مهم پالایش به شمار می رود فرایندهای تصفیه هیدروژنی از سال 1933 میلادی در سطح جهان شناخته شده اند و تا کنون تحقیقات گسترده ای روی آن صورت گرفته است.
طراحی اولین واحد صنعتی گوگرد زدایی عمیق از گازوئیل با فن آوری UDHDS
چرا فرایندهای تصفیه هیدروژنی ؟
امروزه اکثر سرمایه گذاری های کلان این صنایع، در جهت تولید هر چه بیشتر فراوردهای میان تقطیرپاکتر و مطابق با استانداردهای و قوانین زیست محیطی بر تحقیقات گسترده در این زمینه استوار می باشد. از طرف دیگر مسمومیت کاتالیست های فلزی گران قیمت مورد استفاده در پالایشگاهها و غیر فعال شدن آنها در اثر تماس با این ترکیبات مزاحم نیز یکی از علل لزوم توجه به تصفیه هیدروژنی سوخت ها می باشد.
همچنین وجود استانداردهای سخت گیرانه ای که هر ساله در کشورها وضع می شوند، امکان صادرات فرآورده های سوختی با آلایندگی بالا را غیر ممکنمی سازد ، در همین راستا محققان پژوهشگاه صنعت نفت باارائه دانش فنی اولین واحد صنعتی گوگرد زدایی عمیق از گازوئیل با فن آوری UDHDS به ظرفیت 72هزار بشکه در روز درپالایشگاههای شهریار و تبریز طراحی نمودند.
میزان استاندارد گازوئیل چه مقدار است؟
میزان مجاز گوگرد موجود بر طبق آخرین استاندارد جهانی EURO V برای گازوئیل حداکثر 10 ppm می باشد در صورتی که این میزان هم اکنون در محصول گازوئیل پالایشگاههای کشورمان در حدود 500ppm تا 10,000ppm می باشد که این میزان گوگرد باعث آلودگی شدید هوا و محیط زیست می شود. برای جلوگیری از انتشار این آلاینده ها، از فرآیند هیدرودی سولفوریزاسیون ( سولفورزدایی هیدروژنی) استفاده می شود. تکنولوژی این فرآیند محدود به چند کشور اروپایی و امریکایی است.
پژوهشگاه از چه زمانی در این زمینه فعالیت می کند؟
پژوهشگاه صنعت نفت از حدود 7 سال پیش به تحقیق و پژوهش در مورد این تکنولوژی را شروع و در حال حاضر صاحب این تکنولوژی می باشد و آن را ثبت نموده است . اولین واحد صنعتی حاصل این تکنولوژی در پالایشگاه شهریار در شهر تبریز احداث می شود و ارائه تکنولوژی و انجام طراحی پایه این واحد صنعتی توسط پژوهشکده توسعه فناوری های پالایش پژوهشگاه صنعت نفت صورت خواهد پذیرفت و در انجام این مهم شرکت NIPPON Oil Corporation کشور ژاپن با پژوهشگاه صنعت نفت همکاری دارد.
تکنولوژی مرکاپتان زداییاز فرآورده های نفتی و گازی
بزمی در اشاره به تکنولوژی مرکاپتان زدایی و استفاده از آن بخشی از گازهای ورودی به پالایشگاه گاز بید بلند ٢ ترش بوده و برای استحصال فرآورده های بوتان و میعانات گازی نیاز به مرکاپتان زدایی دارند و پژوهشگاه صنعت نفت به عنوان صاحب تکنولوژی مرکاپتان زدایی از فرآورده های نفتی و گازی، در رقابت با شرکت های اروپایی برنده مناقصه انتقال دانش فنی و طراحی پایه واحدهای مرکاپتان زدایی از بوتان و میعانات گازی این پالایشگاه گردید و هم اکنون طی قراردادی با کنسرسیوم سازه و جهانپارس مجری ارائه دانش فنی و طراحی پایه این بخش از پالایشگاه می باشد.
این تکنولوژی دارای چه مزیت هایی دارد؟
تکنولوژی مرکاپتان زدایی پژوهشگاه صنعت نفت تحت عنوان DMD در همکاری با شرکت روسی VNIIUS طی 10 سال گذشته بدست آمده و مزیت های قابل توجه ای نسبت به تکنولوژی شرکتهای خارجی رقیب دارد.یکی ازمهمترین مزیت های این تکنولوژی بومی، رعایت کامل شرایط زیست محیطی میباشد. علاوه بر این کاتالیست مورد استفاده در این تکنولوژی عمر مفید بیشتری نسبت به کاتالیست مورد استفاده در تکنولوژی های غربی دارد. همچنین با استفاده از این تکنولوژی میتوان علاوه بر مرکاپتان زدایی از فرآورده های نفتی و گازی، نفت خام را نیز مرکاپتان زدایی نمود که از مزیت های منحصر به فرد این تکنولوژی محسوب میشود.
آیا پژوهشگاه در این زمینه تجربه ای داشته است؟
پژوهشگاه صنعت نفت پیش از این، طراحی پایه و انتقال دانش فنی مرکاپتان زدایی از فرآورده های گازی پتروشیمی خارک و فازهای 4 و 5 پارس جنوبی را با موفقیت به انجام رسانده و هم اکنون نیز در حال انعقاد قراردادهای متعددی از جمله مرکاپتان زدایی از نفت خام کشورهای آسیای میانه در منطقه نکا و چند پروژه دیگر در منطقه پارس جنوبی است.در حال حاضر تکنولوژی مرکاپتان زدایی پژوهشگاه صنعت نفت یکی از تکنولوژی های شناخته شده و معتبر در کشور بوده و اغلب پالایشگاه های گازی در حال احداث در کشور متقاضی استفاده از این تکنولوژی می باشند.
خودکفایی در تولید ماده بودار کننده گاز طبیعی (ادورانت)
ادورانت چیست؟
ادورانت ماده ای بودار کننده می باشد که از آن جهت بودار کردن گاز طبیعی و یا گازمایع استفاده می شود. گاز طبیعی بخودی خود فاقد بو می باشد لذا در صورت نشت آن ایجاد خطرات زیادی بدنبال خواهد داشت .بنابراین با تزریق ماده odorant به جریان گاز طبیعی و یا گاز مایع به عنوان یک ماده هشدار دهنده استفاده می شود و در حال حاضر این ماده وارداتی بوده و با توجه به احتمال تشدید تحریم ها نیاز به این ماده بیش از بیش در حوزه گاز کشور و بخصوص شرکت ملی گاز ایران احساس شد.
آیا این ماده به تولید رسیده است ؟
پژوهشگاه صنعت نفت براساس دانش و تجربیات قبلی خود که در زمینه مرکاپتان زدایی داشته است اقدام به ارائه دانش فنی و انجام طراحی پایه یک واحد تولیدی صنعتی به ظرفیت 800 تن در سال از این ماده نموده است .همچنین پژوهشگاه صنعت نفت قرار دادی را در این خصوص با شرکت ملی گاز ایران منعقد نموده و پژوهشکده توسعه فناوری های پالایش پژوهشگاه مسولیت این پروژه را بعهده دارد.
این واحد صنعتی در کجا راه اندازی خواهد شد؟
این واحد صنعتی در فاز یک پارس جنوبی (عسلویه) نصب و راه اندازی خواهد شد وخوراک این واحد میعانات گازی فاز یک خواهد بود زیرا میعانات گازی موجود در فاز یک حاوی مقادیر زیادی از انواع مرکاپتان ها می باشد که در یک مرحله این مرکاپتان ها که مواد مضری برای میعانات گازی محسوب می شود از آن توسط فرآیند DMC جدا شده و در مرحله بعدی این مرکاپتان ها وارد ستون تقطیر شده و از آن مرکاپتان های مناسب یعنی C3_SII و C4_SH و ایزومرهای آنها بدست آمده که مخلوط بعنوان ادورانت استفاده می شود.
لازم بذکر است که میعانات گازی مورد استفاده بدون کم وکاست و عاری از مواد مضر مرکاپتان مجددا برگشت خواهد شد.
