حمیده صداقت - با وجود آنکه هرساله در روزهای فصل سرما، گازرسانی زمستانی موضوعی است که چند و چون آن مورد توجه مسوولان نفتی و رسانهها قرار میگیرد، ولی بهنظر میرسد زمستان امسال بهدلیل توسعه زیرساختها برای تغییر شکل خطوط لوله کشور از حال درختی به شبکهای، تعمیرات اساسی پالایشگاهها، خطوط لوله و تاسیسات تقویت فشار، فرهنگسازی و در نتیجه صرفهجویی مردم و همچنین دمای هوا که نسبت به ماههای سرد سال گذشته 1.5 درجه افزایش داشت، بدون مشکل در حال بهپایان رسیدن است.
آمارها نشانگر اینست که از ابتدای امسال تاکنون بیش از 145 میلیارد متر مکعب گاز در کشور مصرف شده که 15 میلیارد متر مکعب بیش از میزان مصرف در مدت مشابه سال گذشته بوده است.
البته براساس آنچه که برخی از کارشناسان اعلام میکنند، زمستان امسال نسبت به زمستانهای سالهای گذشته حدود 2 درجه گرمتر و نسبت به سال گذشته 1.5 درجه گرمتر بوده است؛ بنابراین بهطور طبیعی این افزایش دما در زمستان امسال نیز در جلوگیری از افزایش بیشتر مصرف گاز در این مدت موثر بوده است؛ بهطوریکه موجب شد مصارف خانگی و تجاری به میزانی که پیشبینی میشد، افزایش نیابد و در نتیجه مصارف گاز به سمت تامین گاز مورد نیاز صنایع، صادرات و تزریق جابهجا شود.
در اینباره حسن منتظر تربتی مدیر مرکز دیسپچینگ شرکت ملی گاز ایران با اشاره به اقدامات شرکت ملی گاز از نظر افزایش ظرفیت شبکه تامین، انتقال و توزیع شهری به ایسنا گفته که بهاینترتیب نقاط انتهای شبکه که معمولا با افت فشار مواجه میشدند به حداقل رسیده است. همچنین فرهنگسازی نسبت به رعایت الگوی مصرف موجب شد در مجموع روزانه 10 میلیون متر مکعب معادل سه درصد صرفهجویی داشته باشیم.
از جمله نتایج جابهجایی مصارف، رشد 20 درصدی عرضه گاز به صنایع عمده کشور از ابتدای آذر تا پایان بهمن نسبت به مدت مشابه سال گذشته بوده است. در این رابطه صنایع عمده در این سه ماه از سال گذشته پنج میلیارد و 150 میلیون متر مکعب گاز دریافت کرده بودند که امسال به شش میلیارد و 110 میلیون متر مکعب گاز طبیعی رسیده است؛ بهاین ترتیب در بهمن ماه امسال به طور میانگین روزانه 70 میلیون و 300 هزار متر مکعب گاز به صنایع عمده تحویل شده است.
در اینباره جواد اوجی مدیرعامل شرکت ملی گاز ایران از کاهش 26 درصدی واردات گاز امسال در مقایسه با سال گذشته خبر داده و گفته که میانگین واردات گاز در سال گذشته روزانه 20.5 میلیون متر مکعب بود که این رقم امسال به طور میانگین به روزانه 15.2 میلیون متر مکعب رسیده است. این در حالیست که در بخش صادرات رشد 35 درصدی داشتهایم. یعنی درحالی که در سال گذشته روزانه به طور میانگین 13.2 میلیون مترمکعب گاز به ترکیه صادر شده است، این رقم امسال به 30 میلیون متر مکعب درروز افزایش پیدا کرده است.
کاهش مصرف 1.8 میلیارد متر مکعب گاز در چهار ماه پایانی سال
براساس این گزارش، با نگاهی به محاسبات اعلام شده از سوی مسوولان مبنی بر اینکه یک درجه کاهش دمای محیط 10 میلیون مترمکعب افزایش مصرف گاز را به همراه دارد، میتوان به نقش افزایش دما در این کاهش مصرف نیز پرداخت. بهگونهای که افزایش 1.5 درجهای فصل سرد امسال که براساس محاسبات شرکت ملی گاز شامل چهار ماه پایانی سال میشود، مصرف کمتر یک میلیارد و 800 میلیون متر مکعب (روزانه حدود 15 میلیون متر مکعب) گاز را در بخش خانگی نسبت به زمستان سال گذشته در پی داشته است.
در این زمینه نکته قابل توجه دیگر در زمستان امسال رشد 10 درصدی شبکه گاز بود که پیشبینی افزایش مصارف تاحدود 10 درصد را بههمراه داشت که بهنظر میرسد بهبود شرایط شبکه گاز و فرهنگسازی نسبت به رعایت الگو مصرف نیز موجب شد در دوره زمستان در بخش خانگی و تجاری در مجموع یک درصد رشد مصرف داشته باشیم.
به گفته برخی از کارشناسان از مجموع 9 درصد افزایش نیافتن مصرف نسبت به پیشبینیها، حدود شش درصد کاهش مصرف مربوط به افزایش دما بوده و بیش از سه درصد آن مربوط به صرفهجویی و رعایت الگوی مصرف بوده است.
افزایش دمای هوا و کاهش مصرف گاز بخش خانگی موجب شد تا در زمستان امسال تقریبا 2.5 میلیارد مترمکعب بیش از تعهد به نیروگاهها گاز داده شود و به گفته مسوولان، تاکنون گاز رسانی به هیچ صنعتی بامحدودیت مواجه نشده و گاز مورد نیاز صنایع عمده و صنایع جزء به طور کامل تامین شده است. همچنین در نتیجه عدم اعمال محدودیت گازرسانی به صنایع و نیروگاهها، امسال در مصرف 2.5 میلیارد لیتر گازوییل و نفتکوره صرفهجویی شده است.
یادآور میشود که در سال گذشته بیش از 144 میلیارد متر مکعب گاز در کشور مصرف شد که نسبت به سال پیش از آن 9 درصد رشد داشته است. در این زمینه میزان تحویل گاز به نیروگاهها، صنایع عمده (کارخانههای فولاد، پتروشیمیها، پالایشگاهها و کارخانههای سیمان)، بخشهای خانگی تجاری و صنایع جزء و تزریق به مخازن به ترتیب 42.8 میلیارد متر مکعب (16 درصد رشد)، 20.2 (22 درصد رشد)، 69.4 (کمتر از یک درصد رشد) و 3.9 میلیارد متر مکعب (43 درصد رشد) بوده است. در این خصوص پیشبینی شده که مصرف گاز امسال به 165 تا 170 میلیارد متر مکعب افزایش پیدا کند.
به این ترتیب مشاهده میشود درحالی درحال پشت سر گذاشتن زمستان هستیم که بهمدد توسعه زیرساختها، فرهنگسازی و مصرف بهینهگاز توسط مردم و گرمتر شدن دمای هوا در زمستان، مشکلات معمول مانند افت فشار یا قطعی گاز در روزهای سرد ایجاد نشد. اگرچه بهنظر میرسد با اجرای طرح هدفمندکردن یارانهها و منطقیتر شدن قیمت گاز طبیعی در سالهای آینده وضعیت اصلاح الگوی مصرف بهبود بیشاری پیدا کند.
* گزارش از خبرنگار خبرگزاری ایسنا - حمیده صداقت
