بودجه نفتی ایران در برزخ هدفمند شدن یارانه ها

مجید شهیدی - همزمان با نزدیک ‌شدن به زمان تنظیم بودجه سال 1389، مجددا رایزنی‌ها در خصوص تعیین قیمت نفت مبنا برای تنظیم بودجه براساس آن آغاز خواهد شد.
البته این موضوع چند ماهی است که در دولت‌ها و پارلمان‌های کشورهای نفتی به‌چالش کشیده شده که بودجه سال 2011 ـ 2010 میلادی خود را روی هر بشکه نفت چند دلار ببندند. در ایران تاکنون دولت از تنظیم لایحه بودجه سال آینده خود خبرداده و تاکید کرده است که برای ارائه آن منتظر مشخص‌ شدن نتیجه بررسی طرح هدفمند کردن یارانه‌ها در مجلس است.
این‌ در حالی است که پس از نوسان جدی قیمت نفت در سال گذشته میلادی بودجه سال 1388 کشور بر مبنای هر بشکه نفت 37.5 دلاری بسته شد. در این رابطه با وجود بهبود و نوسان نسبی قیمت نفت در سالجاری میلادی، نگاهی به پیشنهادهای مطرح در سایر کشورهای نفتی بیانگر این است که مبنای بودجه آن‌ها برای سال آینده حول محوده بین 35 تا 75 دلار نوسان دارد.

تثبیت قیمت نفت در بودجه کویت
در این زمینه تاکنون کمترین قیت نفت پیشنهادی برای تنظیم بودجه براساس آن مربوط به کویت با قیمت 35 دلار به ‌‌ازای هر بشکه بوده است به ‌گونه‌ای که وزیر دارایی کویت پیش‌بینی کرده که بودجه 2011 ـ 2010 میلادی این کشور براساس نفت 35 دلاری تنظیم خواهد شد. مصطفی الشمالی توضیح داده است که کویت همچنان با فرض نفت 35 دلاری، بودجه سال 2011 ـ 2010 میلادی خود را تنظیم می‌کند.
بر پایه آمارهای رسمی کویت، این کشور به عنوان چهارمین صادرکننده بزرگ نفت جهان، مازاد بودجه چهار میلیارد و 250 میلیون دیناری را برای پنج ماه نخست سال مالی 2010 ـ 2009 خود ثبت کرده بود.
وزیر دارایی کویت تصریح کرده است که تصویب این قیمت در بودجه، مانع از سرمایه‌گذاری این کشور در پروژه‌های توسعه‌ای نخواهد شد. بانک ملی کویت نیز پیش‌تر اعلام کرده بود این کشور می‌تواند مازاد بودجه‌ای به میزان شش میلیارد و 200 میلیون دینار در سال ملی 2010 ـ 2009 داشته باشد.

افزایش 5 دلاری قیمت نفت در بودجه عمان
پس از کویت، کشور عمان قیمت مبنای نفت را 50 دلار برای هر بشکه در نظر گرفته است. در این خصوص وزارت اقتصاد عمان اعلام کرده است که بودجه‌ سال آینده این کشور بر پایه نفت 50 دلاری تنظیم خواهد شد. البته این رقم پنج دلار بیش از میانگین قیمت‌هایی است که عمان برای بودجه سال جاری خود پیش‌بینی کرده بود.
در حالی‌ که بهای نفت‌خام نسبت به رکود بیش از 147 دلاری ژوئیه سال گذشته کاهش نشان داد و در دسامبر همین سال نزدیک به 32 دلار برای هر بشکه رسید. بر پایه پیش‌بینی‌های عمان به عنوان تولید کننده نفت غیر عضو سازمان کشورهای صادر کننده نفت (اوپک) این کشور در سال جاری میلادی با کسری بودجه‌ی 810 میلیون ریال عمان (1/2 میلیارد دلاری) و مخارج بودجه‌ای معادل شش میلیارد و 424 میلیون ریال رو به رو خواهد شد.


روس ها بودجه را با نفت 60 دلاری می بندند
همچنین معاون نخست وزیر روسیه اعلام کرده است که بودجه سال آینده این کشور بر پایه نفت 58 تا 60 دلاری تنظیم خواهد شد. روسیه با این فرض که بهای نفت در دو سال آینده کاهش می یابد و در سطح 60 تا 70 دلار برای هر بشکه باقی خواهد ماند این رقم احتمالی را در نظر گرفته است.
به‌این ترتیب روس‌ها معتقدند افزایش بهای سوخت و از جمله نفت، پدیده ای موقت بوده و در سال جاری میلادی نرخ سوخت در سطحی پایین باقی خواهد ماند.


افزایش قیمت نفت در بودجه عراق
از سوی دیگر کابینه عراق پیش‌ بینی قیمت نفت در بودجه‌ی 2010 میلادی این کشور را افزایش داده و آن را بر مبنای نفت بشکه‌ای 62 دلار تنظیم کرده است.
عراق یازدهمین تولید کننده بزرگ نفت در جهان است که همه درآمدهای آن از راه فروش نفت به دست می‌آید و کاهش بهای نفت از بالاترین میزان خود در سال گذشته، اجرای برنامه‌های این کشور را با مشکل رو به رو کرده است.
علی الدباغ، سخنگوی دولت عراق، گفته است که کابینه عراق بودجه 67 میلیارد و 300 میلیون دلاری سال 2010 این کشور را بر پایه صادرات روزانه دو میلیون و 100 هزار بشکه نفت خام تصویب کرده و این در حالی است که این دولت پیشتر بودجه‌ی سال آینده را بر پایه‌ی صادرات دو میلیون و 150 هزار بشکه در روز تنظیم کرده بود. دولت عراق بودجه دولتی این کشور در سال 2009 را بر مبنای بهای نفت 50 دلار برای هر بشکه تنظیم کرده است.

بودجه نروژ با نفت 75 دلاری
در همین حال وزارت نفت نروژ اعلام کرده است که پیش‌بینی می‌شود بودجه سال 2010 میلادی این کشور بر پایه‌ نفت 75 دلار و 46 سنت تنظیم شود. متوسط بهای نفت خام نروژ در سال آینده برای هر بشکه نفت 75 دلار و 46 سنت برآورد شده که این رقم نسبت به سال گذشته 13 درصد افزایش نشان می‌دهد.
وزارت نفت نروژ گفته است که با چشم‌انداز بهبود اقتصاد و ادامه پایبندی کشورهای عضو سازمان کشورهای صادرکننده نفت (اوپک) به کاهش تولید خود، پیش بینی می‌شود، تقاضا برای نفت در سال 2010 افزایش یابد و بازار قیمت‌ نفت ثابت بیشتری پیدا کند.
به ‌این ترتیب برای آگاهی از کم و کیف بودجه ایران باید هفته‌هایی دیگر منتظر ماند. در این خصوص با توجه به برنامه‌های موجود اقتصادی و به ‌ویژه طرح هدفمند کردن یارانه‌ها، به ‌نظر می‌رسد حساسیت اینکه بودجه بر اساس چه قیمت نفتی تنظیم شود، بیش از پیش باشد.
* کارشناس مشائل اقتصادی