پیشنهاداتی برای غول پیکر ترین سازه نفتی خزر

داریوش چهرازی - پروژه صنعتی، اجرایی، نفتی، سیاسی، اقتصادی، اجتماعی سکوی ایران البرز و حفاری اکتشافی در دریای خزر را امروزه، کمتر مخاطبی است که کم یا زیاد با آن آشنا نباشد.
مدیر عامل شرکت نفت خزر هفته گذشته طی سخنانی در مراسم تقدیر از مسئولین این پروژه ضمن اشاره به روند ساخت و ساز سکوی ایران البرز پیشنهاداتی را در سطح ملی برای ارتقاء دانش و فن آوری ساخت و توسعه تجهیزات حفاری در آبهای عمیق را مطرح ساخت ارائه کرد.
ایجاد یک مرکز علمی و مطالعاتی و پژوهشی پیرامون فن آوری تجهیزاتی و عملیاتی در آبهای عمیق با همکاری دانشگاه صنعت نفت و سایر مراکز علمی و صنعتی کشور و ثبت پروژه ساخت و ساز سکوی ایران البرز بعنوان پروژه ای عظیم و ملی و قرار گرفتن این اقدام در حلقه حماسه های ماندگار صنعتی کشور 2 پیشنهاد کلیدی مدیر عامل شرکت نفت خزر برای غول پیکر ترین سازه نفتی دریای خزر است.
این پیشنهادات در حالی مطرح شده که به نظر می رسد آنچه که اتفاق افتاده کمتر مورد شناخت دقیق و واقعی است در حالیکه ورود کشور به باشگاه کشورهای صاحب تکنولوژی و توانمندی عملیاتی در آبهای عمیق دستاوردی است بس عظیم که سزاوار شناخت و شناسایی عمیق تری است .
ارائه پیشنهاد ایجاد یک مرکز علمی و پژوهشی در منطقه مازندران و در جوار دریای خزر، قطعاً می تواند حافظ تجارب حاصله و باعث توسعه و تکمیل آن و همچنین زمینه ساز رشد صنعتی کشور در این زمینه باشد.
واقعیت این است که پس از یک قرن قدمت صنعت نفت ایران، دستیابی به فن آوری عملیاتی در آبهای عمیق که در حال حاضر در انحصار چند کشور بیشتر نیست، دستاورد بسیار بزرگی است که اگر به حواشی اجرای این پروژه از جمله عدم سابقه و تجارب صنعتی، تحریم جهانی، وضعیت خاص سیاسی و رژیم حقوقی دریای مازندران و بسیاری از عوامل دیگر نگاهی بیندازیم، اهمیت و صلابت اجرای این پروژه بیش از پیش رخ خواهد نمود و پیشنهاد تأسیس یک مرکز صنعتی و مطالعاتی پیرامون فعالیت های عملیاتی و اکتشافی در دریای خزر و آبهای عمیق و همچنین فرایند طولانی، سخت و پیچیده ساخت امکانات و تجهیزات سخت افزاری آن که در واقع سکوی غول پیکر ایران البرز است، می تواند سرمایه های فنی و تخصصی بزرگی را برای کشور به ویژه صنعت نفت کشور ایجاد نماید. امروزه انجام عملیات صرف نفتی و بروز توانمندیهای اپراتوری در دریای عمیق در درجه دوم اهمیت نسبت به فن آوری و دانش آن قرار داد. صدور خدمات فنی، مهندسی امروزه از رویکرد های اساسی شرکت های تراز اول جهان است که با صدور خدمات و دانش و فن آوری خود منبع گسترده ای از ارز آوری و توسعه اقتصادی را به ارمغان می آورند.
از سوی دیگر پرداختن مراکز علمی و دانشگاهی کشور به ویژه دانشکده فنی صنعت نفت به این موضوع می تواند علاوه بر ارتقاء توان صنعتی کشور باعث افزایش سطح علمی و روز آمدی این نهاد های علمی نیز باشد و چه بسا در پرتوی یک برنامه ریزی دقیق و مستمر می توان این توفیق را بدست آورد که با ایجاد چنین مرکزی نسبت به رفع نیازهای کشورهای منطقه از سوی کشورمان امید بست و حتی در زمینه آموزش نیروی انسانی و اعزام نیروهای متخصص و صدور خدمات فنی و مهندسی باب دیگری را در عرصه صنایع کشور گشود.
واقعیت این است که اجرای پروژه عظیم و ملی ایران البرز ارمغان هایی بزرگ و ارزشمند از تجربه را در تمامی زمینه ها اعم از مدیریت اجرایی پروژه، طراحی و ساخت سکو و عملیات پیچیده جابجایی آن نصیب کشور ساخته است و می توان با پرداختن به چنین پیشنهادی ارزنده و گسترش مطالعات و پژوهش های علمی و دستیابی به تازه های این صنعت نوین سفره دیگری از منابع اقتصادی را به روی کشور گشود. بدون شک اگر منابع هیدروکروبوری کشور روزی به اتمام برسد، توانمندیهای علمی و پژوهشی در عرصه نفت می تواند یاریگر اقتصاد کشور در سالهای آتی و دور باشد. سالهایی که باید از امروز بستر و شالوده های آن پی ریزی گردد و چه بسا حرکت در مسیر تحقق این پیشنهاد یک آغاز مطلوب در این راه باشد.
جسارت ورود به عرصه اجرایی چنین پروژه ای شاید در ابتدای این طرح ملی امری بلند پروازانه به شمار می آمد ولی به حمد الهی با تکیه بر باورها و توانمندیهای شرکت ها و متخصصان داخلی امروزه این جسارت را به امری سهل و ممتنع بدل کرده است .
این پیشنهادات هوشمندانه بیانگر دور اندیشی و نگاهی عمیق بر افق صنعت و اقتصاد کشور بود که امیدواریم این پیشنهاد نقطة حرکتی عظیم تر از پروژة ساخت و ساز سکوی ایران البرز را منعقد سازد.
از سوی دیگر منابع مالی اجرای این پروژه که قریب به 500 میلیون دلار را شامل می گردد و هدف گیری انجام عملیات اکتشافی در حوزه های هیدورکربوری دریای خزر با همه محدودیت ها و شرایط ویژه ای که دارد عظمت این پروژه را آشکار می سازد و از سوی دیگر شکستن سد جسارت و ایجاد اعتماد به نفس صنعتی که با اجرای این پروژه حاصل گردیده است کافی است که اجرای این پروژه را در زمرة حماسه های صنعتی و ماندگار کشور قرار دهد.
حماسه ای که مراحل مختلف ساخت، جابجایی و آماده سازی آن بدست نیروهای جسور و توانمند داخلی فضاهایی همچون شب های عملیات در دوران دفاع مقدس را خلق کرده است و حتی بنا به تعبیر زیبایی یکی از کارکنان این توفیق چنان اثرگذار بوده است که اختلافات عمیق خانوادگی وی را به شکرانه این توفیق مرتفع ساخته است و این فضاهای معنوی تنها ویژه اقدامات بزرگ و عظیمی است که در تاریخ کشور ما نمونه های آن کم نیستند و چنین تأثیرات روحی و انسانی و اجتماعی بر حسب وجود اتفاقات مشابه به سادگی مورد پذیرش و باور است. اگر پروژه ای دارای جایگاه ویژه در عرصه اقتصاد و صنعت ملی کشور نباشد، مسلماً قابلیت ایجاد چنین تحولاتی را هم در روحیه انسانها نخواهد داشت. تحولاتی که عزت و افتخار ملی را بر پیچیده ترین مسایل خانوادگی ارجح می سازد. عظمت چنین حرکت جسورانه ای را شاید بتوان از زبان نماینده شرکت استاندارد جهانی DNV نیز شنید که اظهار می داشت:" من می بینم عنصر و عاملی بجز تلاش ها و عوامل مادی و تکنولوژیکی یاریگر شماست و پدیده ای فوق طبیعی و فرا صنعتی یاریگر شما در اجرای این پروژه به ویژه در مقاطع حساس و بحرانی است".
با این شواهد شاید به راحتی بتوان گفت قریب به یقین، شأن و عظمتی که بدست کارشناسان و مدیران داخلی خود آفریده ایم، کمتر به آن وقوف داریم!
آنچه که در عرصه های اجتماعی از آن بعنوان حماسه یاد می شود و گاه با پسوند زیبای جاوید یا ماندگار همراه می گردد چیزی فراتر از آنچه که در مراحل مختلف طراحی، ساخت و آماده سازی سکوی ایران البرز شاهد بودیم، نیست. اطلاق صفت ماندگاری به این حماسه صنعتی را وقتی حساسیت ها و رصدهای مستمر و لحظه به لحظه کشورهای منطقه و جهان را مرور می کنیم بیشتر ما را به چنین ارزیابی و نامگذاری مطمئن می سازد.
حماسه های ماندگار در تمامی عرصه های تمدن بشری همواره آغازگر تحول و یک نوع نوآوری بوده اند و منشاءبرکات زیادی گشته اند دقیقاً این ویژگی ها را باچشم سرودل می توان در فرایند اجرای این پروژه با شفافیت هرچه تمامتر ملاحظه کرد. آثار اقتصادی، ابعاد استقلال زدایی و ایجاد باور و اعتماد به نفس صنعتی ملی و حضور صنعت نفت کشور پس از یک قرن در حوزه های نفت و گاز دریای خزر تنها بازتاب های کوچک اجرای این پروژه است که انشاء الله در صورت تحقق نهایی که همانا دستیابی به منابع هیدرو کربوری خزر و افزایش ثروت ملی است با سهولت و راحتی بیشتری به ماندگاری این حماسه ایمان خواهیم آورد.
با این امید که قدر و منزلت عظمت های خلق شده توسط نیروهای داخلی را بیش از این بدانیم و در ماندگاری چنین حماسه های واقعاً جاویدی، پس از باورهای درونی و ذهنی، گام های بلند و عملی تری برای ثبت و ضبط چنین کارهای سترگ و ارزشمندی برداریم.
* کارشناس مسائل اقتصادی