مهندس مسعود فزون بال - نام گذاری اندیشمندانة دهه چهارم انقلاب به "پیشرفت و عدالت" مقدمه ای برای تلاش همگانی جهت نهادینه کردن این دو اصل در همه بخش های مختلف کشور خواهد بود. از آنجا که صنعت نفت تاثیرگذارترین بخش اقتصادی کشور است، به برخی از مصادیق "پیشرفت و عدالت" مرتبط با این صنعت اشاره می شود.
اگرچه ممکن است رابطه عدالت و پیشرفت به واسط ه امنیت تا حدودی بدیهی به نظر برسد ولی ضروری است تا از منظر بحث روز یعنی توزیع عادلانه یارانه ها خصوصاً یارانه های انرژی به آن پرداخته شود و ارتباط آن روشن تر شود.
هدف مندسازی یارانه ها و توزیع مناسب آن به دهک های پایین تر جامعه که موضوع بحث روز در مجلس و دولت و همچنین محافل کارشناسی کشور شده است بیان گر این است که باید زمینه عدالت اقتصادی در سراسر کشور بیش از پیش محیا شود. نتیجه یارانه ها در کشورما در طول سال ها تا حدودی وارونه بود زیرا بجای حمایت از اقشار کم درآمد، موجب رفاه بیشتر برخی از متمولین شد. یعنی عملاً کسانی که امکانات و تجهیزات بیشتری داشتند و به نوعی از انحا وسایل و فعالیت های آنها مشمول یارانه می شد، بیشتر سود بردند و اقشاری که وسایل یا فعالیت آنها کمتر بود و به آنها یارانه کمتری اختصاص می یافت محروم ماندند. در همین دوران افزایش غیر منطقی سهم برخی از اقشار به طور آشکار و پنهان از یارانه ها، شکاف دهک ها را بیشتر کرد. به سادگی می توان دید که چطور غفلت از مدیریت صحیح توزیع یارانه ها، ناخواسته موجب پدید آمدن زمینه های بی عدالتی اقتصادی و اجتماعی در کشور می شود. از طرفی در سطح جهانی نیز آمارها نشان می دهند که در بسیاری از کشورهای صادرکننده نفت که اقتصاد آنها وابستگی شدیدی به درآمدهای نفتی دارد به دلایل مختلف شکاف طبقاتی بالاتر و رفاه اجتماعی پایین تر از استانداردهای جهانی است. یعنی عملاً در این کشورها درآمدهای نفتی مناسب توزیع نشده اند. از این رو موضوع نهادینه کردن عدالت در توزیع و یا نحوه هزینه کردن درآمدهای نفت و انرژی مقوله بسیار مهمی است که باید در بسیاری از کشورهای نفت خیز مورد توجه بیشتری قرار گیرد.
همچنین عدالت اقتصادی و اجتماعی با تاثیر مستقیمی که بر میزان رضایت افراد یک جامعه از وضعیت مدیریت کلان آن کشور دارد نقش کلیدی در پایداری امنیت در کلیه ابعاد داخلی و خارجی یک کشور ایفا می کند و از این طریق می توان گفت که امنیت پایدار ریشه در عدالت دارد.
از طرفی "پیشرفت" که آرمان هر جامعه سالم است تنها در صورت حرکت و پویایی افراد آن جامعه امکان پذیر است و این حرکت و تلاش با ایجاد انگیزه های اقتصادی سالم در افراد شکل می گیرد و فقط در سایه امنیت و آرامش تداوم یافته و به نتیجه می رسد. بنابراین امنیت، زیربنای پیشرفت است. با این اوصاف، رابطه پیشرفت و عدالت روشن تر شده و لزوم توجه به آنها به عنوان دو موضوع محوری مشخص می شود.
* کارشناس مسائل اقتصاد انرژی
