ضعف در فرهنگ سازی، عقب گرد در بازرسی

* مهندس عباد الله قمبری
در حالیکه توسعه سی ان جی به عنوان یک سوخت سبز و ارزان مورد تاکید رییس جمهور و وزیر نفت است اما به نظر می رسد ضعف در اطلاع رسانی نظارت و بازرسی های فنی از سوی شرکت گاز خودرو ایران و بروز حوادث جانی، دستاوردهای این طرح ملی را در سایه قرار داده است.
به گزارش خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نفت و انرژی ایران، اگر چه بر اساس برنامه ریزی های انجام گرفته قرار است تا سال 1403، شش درصد گاز کشور در بخش CNG مصرف شود که در این زمینه افزایش تعداد خودروهای گاز سوز، ارایه تسهیلات لازم جهت توسعه خودروهای دو گانه سوز و واگذاری احداث جایگاه های سی ان جی به بخش خصوصی هدف گذاری شده است ولی لازم است برای بهره برداری مناسب و موفق از این طرح زمینه های فرهنگی، فنی و مهندسی آن نیز آماده شود.
با هدف توسعه صنعت سی ان جی در کشور، توجه به دو بخش احداث جایگاه و گاز سوز کردن خودروها نیاز است. در حال حاضر در بخش احداث جایگاه در مقایسه با برنامه عقب هستیم به طوری که پس از گذشت 8 ماه از سال تا کنون تنها 30 درصد طرح ساخت یکهزار جایگاه تک منظوره سی ان جی محقق شده است.
این در حالیست که در بخش گاز سوز و دوگانه سوز کردن خودروها به ظاهر بسیار جلوتر از برنامه هستیم و هم اکنون حدود یک میلیون خودرو از طریق تبدیل در کارگاه های مجاز، غیر مجاز و یا کارخانه ای امکان استفاده از سی ان جی به جای بنزین را دارند اما نکته قابل توجه در این خصوص اینست که اکتفا به کمیت اجرای طرح کافی نیست و مشکل اساسی کیفیت دوگانه سوز کردن خودروها و نحوه رعایت استانداردهایی است که توجه کافی به این اصل در هاله ای از ابهام قرار دارد.
چنانچه ملاحظه می شود علیرغم اینکه مسئولان از فعالیت حدود 230 کارگاه مجاز تبدیل خودروها در سراسر کشور خبر می دهند اما هر روزه تعداد زیادی آگهی تبدیل سریع و ارزان خودرو در روزنامه های کثیر الانتشار کشور سعی در جذب مشتری دارند.
در این رابطه استقبال مردم از این نوع کارگاه ها نیز کم نیست زیرا در شرایطی که تعداد متقاضیان گاز سوز کردن خودرو زیاد بوده ولی تعداد کارگاه های مجاز و همچنین امکان گاز سوز کردن خودرو کم و منوط به ثبت نام و گذراندن مدت زیادی در لیست انتظار است، برخی دارندگان خودرو ترجیح می دهند با پذیرش ریسک احتمال رعایت نکردن کامل استانداردها و مسائل ایمنی در کارگاه های غیر مجاز به آنها مراجعه کنند.
البته مسئولان نباید تنها با بیان اینکه مردم باید از کارگاه های مجاز استفاده کنند و بدون انجام اقدام دیگری، بار مسئولیت رسیدگی به این آگهی ها، نظارت فنی و کیفی بر کارگاه های مجاز و ساماندهی با تعطیل کردن کارگاه های غیر مجاز، بازرسی دوره ای مخازن گاز طبیعی فشرده خودروهای گاز سوز و به خصوص اطلاع رسانی و فرهنگ سازی را از دوش خود بردارند.
در حال حاضر بیش از چهار میلیون و 700 هزار خودرو گاز طبیعی سوز در سراسر جهان تردد می کنند که آرژانتین با 5/1 میلیون، برزیل با یک میلیون، پاکستان با 700 هزار و ایتالیا با 382 هزار خودرو، بالاترین آمار خودروهای گاز سوز در حال تردد را به جهان دارند.
بنابراین به نظر می رسد استفاده از تجارب قدمت 78 ساله استفاده از گاز طبیعی فشرده که از سال 1930 در ایتالیا آغاز شد، می تواند کمک زیادی به روند اجرای این طرح در کشور ما کند.
به طوری که مخازن در طول عمر خود بنا به توصیه های استانداردی و رویه های موجود، پیوسته در دوره های منظم، بازرسی و کنترل می شوند تا در صورت وجود هر گونه آسیب احتمالی، راهکار مناسب برای رفع عیب یا تعویض آنها ارایه شود، این موضوعی است که با وجود اهمیت آن در کشور مورد اغماض قرار گرفته است.
همچنین تجربه استفاده از گاز طبیعی فشرده در خودروها در دنیا که نزدیک به 80 سال است، گواه این مدعاست که استفاده صحیح و رعایت الزام های استانداردی در نصب و نگهداری سیستم ها، سبب پرهیز از هر حادثه ای می شود.
به گفته کارشناسان علاوه بر نبود بازرسی فنی و کیفی از خودروهای گاز سوز شده، نظارت ناکافی بر کارگاه های تبدیل نیز دیگر موضوعی است که صنعت سی ان جی در کشور از آن رنج می برد. به طوری که بر اساس استانداردهای جهانی تولید، در کارگاه های تبدیل، نخست، لازم است نمونه ای از هر نوع خودرو تبدیل شود و گواهینامه ایمنی بگیردف سپس برای تبدیل سایر خودروها اقدام کند. در این راستا رعایت الزام های نصب مخزن و کیت گاز روی خودرو از سوی تکنسین هیا تبدیل آموزش دیده در کارگاه های تبدیل، بازرسی منظم از کارگاه ها و بازرسی دوره ای مخزن و سیستم گاز خودرو دیگر ضرورتی است که موجب تضمین ایمنی خودروهای سی ان جی می شود.
بر اساس این گزارش، زمانی گسترش صنعت سی ان جی و حتی ادعای بومی سازی حدود 50 درصد آن می تواند به عنوان یک افتخار از سوی مسئولان مطرح شود که در عین حال رعایت استانداردهای بیان شده و توجه کافی به آگاه سازی مردم، انجام بازرسی های فنی، کیفی و دوره ای از خودروهای گاز سوز، نظارت بر کارگاه های تبدیل و شیوه عملکرد آنها و در نهایت ایجاد زمینه های فرهنگی مناسب نیز به خوبی توسعه صنعت پیش رود.
* کارشناس مسایل اقتصاد انرژی